Acta Pacis Westphalicae II C 1 : Die Schwedischen Korrespondenzen, Band 1: 1643-1645 / Ernst Manfred Wermter
107. Salvius an d’Avaux und Servien Osnabrück 1644 Januar 20/30

23
107

24

Salvius an d’Avaux und Servien


25
Osnabrück 1644 Januar 20/30

37
Zum Datum vgl. [ Nr. 121 ] u. [ 123 ] .

26
Eigh. Konz. u. Kopie: Salvius Slg. vol. 4; Ausf.: AE , Corresp. pol. , Allem.
27
vol. 26, 44–45; weitere Kopien ebd. vol. 26, 40–41’; 184–185’; Druck:
28
J. G. v. Meiern I S. 85–86; C. W. Gärtner II S. 379–383

29
Rechtfertigung des Krieges gegen Dänemark.

30
Humanissimae excellentiarum vestrarum literae, quas attulit nobis dominus
31
baro de Rorté, fuerunt domino legato Oxenstierna mihique gratissimae.
32
Cupissemus iis statim respondere, sed corporibus locisque seiuncti non
33
potuimus tam propere sententias animorum iungere. Fiet id brevi coram eo
34
uberius quo citius et avidius adventum vestrum expectamus. Interim non
35
dubito, quin excellentiis vestris inopinatus imo minus plane videatur tam
36
subitaneus Suecani exercitus ex Austria in Cimbriam transcursus. Verum

[p. 146] [scan. 178]


1
qui consideraverit, quam non modo difficile fuisset tantum copiarum in
2
sollitudinibus Austriae Moraviaeque a ruina per hyemem conservare, sed
3
et quot annorum quantis iniuriis Suecos lacesserint et quasi provocaverint
4
Dani, potius mirabitur toties laesam non ante se vindicasse patentiam, quam
5
intempestive susceptam queratur hanc mutationem.

6
Non est huius loci cuncta adducere, quae satis longo tempore contra
7
Sueciam hinc inde acta sunt. Cumulatius id brevi facient superiores nostri.
8
Si aequa saltem iudicii lance expendatur, quantum mali tam omnibus in
9
mari Balthico commercantibus aliis quam Suecis attulerint turbata ab
10
aliquo tempore in Oresund navigatio et commercia, hanc solam iniuriam in
11
iusto bello vindicandam decernit aequitas ipsa. Subditi Sueci per mutua
12
regnorum saepius renovata firmataque pacta immunes sunt a pendendis
13
vectalibus in dicto freto monstratis saltem certificationibus, quas vocant,
14
sub manu et sigillo magistratus loci, unde veniunt, datis, quod merces,
15
quas ferunt, eorum sint propriae. Hae certificationes ab aliquot annis in
16
dubium vocari coeptae sunt a Danis tanquam falsae. Nolo hic exaggerare,
17
quanta per se sit iniuria, toti genti ac tot civitatum magistratibus ex mera
18
suspicione tantum crimen impingere! Posito (non concesso) aliquam certi-
19
ficationem falsam fuisse, eo casu processus in pactis regnorum praescriptus,
20
quo modo tam eiusmodi, quam alia gravamina decidi debeant, nimirum
21
iste, ut primo per literas remedium postuletur. Si literae nihil profecerint,
22
residentes oretenus id urgeant. His nihil proficientibus ex utrique regni
23
senatu delegati ad regnorum collimina rem examinabunt. Quod si ii quoque
24
frustra fuerint, in exterum neutralem compromittatur, ut ita non nisi
25
extremum sint arma. Hos gradus Dani praetergressi ab executione rem
26
inchoarunt, a quibusdam navibus duplum, ab aliis tantumdem simplum
27
ac ab exteris vectigal exigentes, post id solutum naves tamen arresto
28
detinentes ac tandem milite imposito cum mercibus captivas Hafniam
29
adducentes. Quod cum magna lamentatione a subditis Suecis ad suam regiam
30
maiestatem dominam suam perlatum esset, scripsit aliquoties senatus regni
31
Sueciae ad senatum Danicum ablatorum restitutionem cum observatione
32
pactorum postulando; quin et per residentem et mercatores laesos idem
33
aliquamdiu sollicitavit. At nullo alio effectu nisi ut postquam naves per
34
aestatem portus Haffniensis ludibrium fuissent, Danicae admiralitatis
35
sententia raptae sint in fiscum. Quodsi etiam id forte parum videatur
36
exterorum regum regnorum iura domesticorum ministrorum iurisdictioni
37
subiicere et alienorum subditorum libertates fortunasque propriorum nota
38
aemulatione damnatas in fiscum rapere! Consideretur saltem, quantam id
39
praeiudicii sequelam secum traxit. Hoc enim rumore per Sueciam circum-
40
lato civitatum regni ad quingenta milliaria protensum littus (ut exteros
41
taceam) paris violentiae metu quasi consternatum navigationis et com-
42
merciorum frequentatione abstinebat. Quod quantum damni proventibus
43
regiis vectigali potissimum innixis attulerit, iudicent excellentiae vestrae.

[p. 147] [scan. 179]


1
Illud ne igitur amplius tolerari aut dissimulari vel debuit vel potuit, ut
2
ipso velut gurgite regni constricto spiritu ei interciperetur? Omniaque tam
3
ornamenta pacis quam belli subsidia praescinderentur? Pactis, subditis,
4
commerciis, vectigalibus, privatae aliorum libidini prostitutis? Sed et hanc
5
iniuriam plures aliae partim praecesserunt, partim commitatae sunt.

6
Quid enim Viennae, quid in Polonia, quid in Moschovia publici Daniae
7
ministri egerint, tum quantus apparatus aliquamdiu in Dania factus est pro
8
bello Suecis inferendo, id iamdiu circumfertur per universam Europam,
9
quae adeo in Suecia ipsa, quae alibi moliti sunt, acta ipsa commonstrant.

10
Justissimis igitur de causis adeoque ipsa necessitate urgente coacta est
11
regia maiestas Sueciae permittere, ut suae militiae pars apud Cimbros
12
tantisper hyberna caperet, donec sui status, exercitus et communis foederis
13
securitati rectius cautum prospectumque foret. Norunt excellentiae
14
vestrae, quantum praeiudicii causa communis, quantum detrimenti Pome-
15
rania anno praeterlapso passae sunt, eam solam ob causam, quod eiusmodi
16
molitionum metu retenta nequiverit Suecia maioribus copiis exercitus in
17
Germania suos firmare! Imo quod toto hoc bello unquam potuerint duces
18
Suecici prout optaverunt arma in hostes explicare, solliciti semper de tergo.
19
Hoc tandem metu aliquando etiam necessario liberandi fuerunt. Etsi vero
20
etiam in Suecia exercitus ad arma vocati sint, ea tamen moderatione procedit
21
etiamnum regia maiestas, ut nihil hostile illic attentetur, quamdiu ulla spes
22
adhuc superest regem Daniae pactis et amicitiae satisfacturum, qua de re
23
rumor est, aliquid iam agi coeptum esse inter regna. Haec autem eo Excellentiis
24
Vestris in antecessum scribenda duxi, ut, quicquid consilii coeperit Dania,
25
sciant tamen immotam stare regiae maiestati regnoque Sueciae sententiam
26
foederi cum Gallia constanter inhaerendo bellum in Caesarem continuare,
27
usque dum et libertas imperio et securitas foederatis restituatur. Sperat
28
enim per Dei gratiam dominus campiductor Torstensonius hoc negotium
29
per hyemem ita accomodatum iri, ut circa aestatem fortius animosiusque eas
30
vicissim repetat, unde ad tempus procedere coactus est, communium hosti-
31
um ditiones nec nociturum, sed profuturum causae communi, quem alias
32
inopinato instituere coactus est ad Cimbros transcursum…

Dokumente