Mittwoch Sequenti die mercurii 24. huius accessimus dominos mediatores, quemadmodum pridie cum electoralibus constitueramus. Ac pri- mo omnium ipsis obtulimus saluum conductum a Caesare nobis transmissum pro barone Rorteio nomine regis Gallorum in Sueciam ituro hacque occa- sione significauimus nos heri literas a legato Caesareo in Hispaniis agente

Francisco del Carretto.

ac- cepisse, quibus ille ostenderet se nuda illa liberi transitus promissione a rege facta contentum esse non posse nosque rogare, ut cum ipsis mediatoribus ageremus denuo, operam suam interponerent, quo ipsi a curia Parisiensi sal- uus conductus in scripturam redactus transmittatur. Igitur, ut huic petitioni fiat satis, orare nos, eo nomine Gallos interpellare vellent, maxime cum videant Caesarem tam benigne Rorteio in simili genere gratificatum fuisse. Post haec subiunximus meminisse nos, quod in ultimo colloquio nobis dixis- sent Gallos quoad difficultatem, quae ratione propositionis inter ipsos et Suecos intercessit, noua mandata Parisiis expectare; cupere nos scire, an cum hesterno cursore aliquid supervenisset et an ad propositionem deuentum iri spes sit, nam ex nostra parte diligenter in id incumbi, ut omnia obstacula tollantur. Fuisse nos heri una cum electoralibus, una et tandem decreuisse adsentiendum esse Suecis quoad saluum conductum pro ciuitate Stralsun- dana. Etsi enim deputati Brandeburgici ob defectum mandati se hactenus excusauerint, tamen non obscure significare sibi hoc aequum esse videri. Itaque, cum maior pars reliquorum deputatorum huc inclinet, nostros in eo futuros, ut Suecis hunc offerant saluum conductum ea tamen conditione, ut absque mora simul ipsorum propositio edatur. Non igitur caussam habitu- ros, nec etiam Galli diutius rem ex parte sua protrahent.

Ad ea domini mediatores, se Rorteio saluum conductum Caesaris tradituros. Caeterum eius abitum non tantopere accelerari, deesse enim viaticum; iussos Auausium et Seruientum ipsi numerare tria aureorum millia, sed alterum pecunias se habere negare, alterum dicere mille quingentos sufficere posse. Itaque, cum neuter id faciat, quod iussus erat, Rorteium se expedire non posse. De petitione domini marchionis de Caretto se quidem cum Gallis locuturos et ad aulam regis scripturos, sed mirum esse hanc moueri difficul- tatem, cum iuxta responsum pridem nobis insinuatum caussa nulla subsit, qua de securitate transitus dubitare debeat. Solum id requiri, ut diem aduen- tus sui super confinibus Galliae significet, statim missum iri obuiam mini- strum regium ex nobilitate, qui aduenturum expectet, suscipiat ac per totam Galliam secure deducat, quemadmodum nuperrime comes Pineranta deduc- tus fuerit. Et vero dictum marchionem iam ad nuncium apostolicum

Niccolò Guidi di Bagno.

Lute- tias literis datis pro praestito officio gratias egisse atque oblatum conducendi modum acceptasse. Regessimus nos, at vero militem Gallicum iam ultra Galliae confinia in Belgio, in Germania, in Italia versari. Itaque opus fore, ut vel hac de caussa literae securi transitus dicto marchioni concedantur. Con- fessi sunt domini mediatores aequum hoc esse.

Ad quaestionem nostram de mandatis Gallorum responderunt non potuisse fieri, ut cum hesterno cursore aliqua supervenirent, cum nimis breue spa- cium temporis effluxerit, quo se ad regem scripturos receperint. Libenter se tamen intelligere, quod obstaculum illud de saluo conductu Stralesundano- rum sublatum iri dixerimus, idque se Gallis significaturos. Et non se dubi- tare, aiebat Venetus, quin Sueci hoc obtento propositionem suam edituri sint.

Deinde cum pluria de contentis circa materiam religionis inuicem a nobis dicerentur nosque innueremus subuerendum esse, ut ne protestantes cum Suecis in nouum faedus coeant, respondit Venetus de eo vero non esse dubitandum. Iactari palam sermones, nisi pax ad modum a Suecis prae- scriptum componatur, nihil protestantibus restare, quam ut cum his se con- iungant. Et cum nos diceremus nihil hinc periculi fore, modo catholici unitis viribus et animis se quoque coniungerent,

14 hinc] am Rande: Domini mediatores indicant, quae Bauari super armistitio proposuerint

hinc occasione arrepta domini mediatores se mutuo respicientes et prior nuncius, non se intermittere posse, quin nobis exponerent, quae nuper admodum a deputatis domini electoris Bauariae ipsis fuissent proposita circa materiam suspensionis armorum inter suum principem et Gallos. Cumque ea commemorare caepisset, Venetus postea latius prosecutus recto casu propositionem Dr. Krebsii verbis qui- dem Italicis, sed hoc sensu recitauit: Venit, inquit, ad me praeterita die iouis ille doctor et huiusmodi oratione me allocutus est: Accepimus a serenissimo nostro principe mandata, ut Excellenciae Vestrae indicaremus ipsum hacte- nus in id unice incubuisse, qua ratione pax honesta et aequabilis quam celer- rime componi posset. Et quamvis regis christianissimi exercitum nuper in Franconia dissipauerit et fugauerit, nondum ille tamen pacis desiderium, quocunque tandem modo obtineri posset, abiecit, quin imo tanto magis pro- sequi studium hoc decreuit. Rogat autem serenissimus meus Excellentiam Vestram, ut instantissime cum Gallis agat, ne diutius tam salutare negocium protrahant, sed propositionem suam edant atque, ut commodius negocium deinde totum tractari queat, in armorum suspensionem cum sua serenitate consentiant. Nam quod ad ipsam propositionis materiam attinet, ea non vide- tur tantum habere difficultatis, quantum forte Galli sibi imaginari poterunt. Nam de satisfactione Gallis pro suis impensis danda facile poterit conueniri nec ea in re difficilem se serenissimus noster exhibebit. Quod autem ad status imperii grauatos pertinet, per amnestiam generalem, quae Ratisbonae fuit communi ordinum assensu conclusa et iam ad instantiam diaetae Francofur- tensis ab Imperatore denuo confirmata cum promissione, quod sublata seu cassata suspensione eam per certos commissarios executioni mandare velit, restituuntur omnes pristinae dignitati, honori, bonis ac fortunis. Inter quos dux Wirtembergensis iam omnia bona sibi ablata siue ecclesiastica siue secu- laria recuperabit. Eadem erit ratio marchionis Durlacensis

Friedrich V. von Baden-Durlach (1594–1659), Markgf. 1622.

 et si qui alii re-stant. Excepta est caussa Palatinorum, sed haec non impedire debet nostros tractatus, cum tractatio huius caussae ad aulam Caesaris consensu partium reiecta sit. De praetensis grauaminibus circa bona ecclesiastica peculiari con- uentu ad 1. Maii anno futuro Francofurti instituendo agetur. Ergo nihil obstat, cur Galli diutius negocii principalis tractationem protrahant atque armorum suspensionem denegent. Quae omnia deputatus ille Bauari, aiebat Venetus, multis contestationibus et obtestationibus proposuit rogans, ut de his cum Gallis agere, et, quantum fieri possit, eosdem ad suspensionem armo- rum inducere velint.

Dominos mediatores censuisse valde absonum fore, ut de tanti momenti negocio duntaxat ad instantiam Bauarorum ageretur, idque respondisse at- que inprimis ostendisse sibi videri hac ratione rebus Caesaris pessime con- sultum iri, ut qui hostem victorem in visceribus sui patrimonii habeat atque ponti ad Viennam Danubio imposito incubantem. Nec credibile esse Suecos nisi damnosissimis Imperatori conditionibus in ullam suspensionem armo- rum consensuros, quibus quidem maximum rei catholicae periculum adferri necesse foret. Sese mediatores esse non inter electorem Bauariae et regem Galliae solos, sed inter Caesarem, regem catholicum eorumque socios ac dein regem christianissimum et eius socios etc. Itaque ipsorum officium requirere, ut communi omnium assensu de huiusmodi negocio tractent, cum omnium utrinque intersit nec etiam stare ulla suspensio armorum possit nisi omnium consensu accedente. Postremo se Bauaris dixisse, adirent ipsi Gallos et eorum animos circa hanc materiam explorarent. Si dein appareret deueniri cum ipsis ad tale aliquod medium posse, se officio suo minime defuturos.

Nos egimus gratias pro indicio ostendentes deputatos Bauari nobis plane inconsultis haec talia peragere. Itaque rogauimus, ne ulla ratione huiusmodi separatas interpellationes admittere aut desuper tractationem aliquam ordiri vellent, nisi et nos prius audissent; tendere haec talia in maximum Caesaris praeiudicium. Quamvis suae maiestati ingratum non sit futurum, si aequis conditionibus ad aliquam armorum suspensionem et hac ratione celerius ad pacis compositionem deueniri posset, istum tamen tractandi modum clancu- larium probari neutiquam posse. Constare quidem nobis, quod iam diu talia tentassent, sed maluisse nos conniuendo nonnihil dissimulare quam apertis exprobrationibus occasionem dare maioribus dissensionibus. Sed quod iam omnia in aperto sint, cogitaturos nos, quomodo similes tractationes in posterum caueri possint. Petierunt autem domini mediatores, ne iactaremus ipsorum indicio nos haec cognouisse. Fecimus deinde mentionem eorum, quae per confessarium domini electoris

P. Johann Vervaux SJ.

Lutetiis apud cardinalem Mazzari- num acta essent et quae eapropter orator Holandorum

Willem van Liere.

 22. Aprilis ad suos principales scripserit. Tum Venetus, vera haec esse omnia et admiratione dignum, quod Galli tam proficuas conditiones non acceptassent. Plane appa- rere diuini numinis aspiratione Austriacis patrocinante animum Mazzarini

obcaecatum fuisse, sed sedulo inuigilandum, cum Bauari denuo ad eiusmodi consilia redire incipiant, ne forte Mazzarinus et Galli, quod ante in gratiam Suecorum tam praefracte refutarunt, nunc mutata fortuna cupidissime am- plectantur.