Montag

4 Die] am Rande: Discursus cum Hispanis de suspensione armorum, excipiendo legato apostolico.

Die ultima huius mensis conuenimus legatos Hispani- cos in hospitio domini Sauedra eisque quatuor sequentia puncta proposui- mus:

Primo Caesarem super modo et forma excipiendi dominum legatum aposto- licum nobis rescripsisse posse nos ipsi per unum milliare obuiam ire, sed, ut primum salutationis officia peregissemus, adeo regressum nostrum ad urbem nos accelerare debere, ne processioni clericali, quae ipsum exceptura esset, immiscere nos cogamur; aut si hoc commode fieri nequiret, arbitrio nostro relinqui, ut prorsus hunc occursum omittamus ac demum urbem ingressum modo ad alios legatos usitato salutemus. Verum hic nobis nonnulla dubia occurrere, quod aliquo modo inciuile videatur ipsum post salutationem foris factam relinquere nec in urbem comitari, immisceri autem nos clericorum processioni Caesarem nolle ob praecedentiae disputationem, quae cum prae- latis ecclesiasticis otitura timeretur.

Deinde quando Galli ipso adueniente praesentes essent ac obuiam progre- derentur, tum nos coactum iri aut ipsi quoque eodem modo quo illi nos gerere aut, si minus honoris haberemus, vehementer ipsum offendere, quod quidem nec rebus Caesaris conduceret nec fieri ullo modo Caesar vellet. Et maxime nos hoc casu angi, quod sciamus de praecedentia utriusque et catho- lici et christianissimi regis inter ministros grauiter controuerti. Petere igitur nos, ut, quod ipsi uno vel altero casu facienda iudicarent, nobis aperiant. Responderunt absentibus Gallis sibi videri rem non magnam difficultatem habituram, posse enim et nos et ipsos in occursum domini legati exire tanto viae spacio quanto conueniat ac peractis salutationis officiis excusatione huiusmodi uti: Multis rationibus nobis minime conuenire, ut clericis ipsum solemni processione excepturis immisceri debeamus, petere nos, ut pro sua humanitate veniam det paulo maturius in urbem redeundi; nos deinde, ubi ad palatium suum diuertisset, officio nostro in habendo et deferendo decenti honore abunde satisfacturos. Nec ipsum tam inciuilem fore, ut nos praeter huiusmodi excusationem inuitos detineat.

Quando autem Galli iam adessent, ob euitandas praecedentiae aliasque diffi- cultates consultum videri, ut per tertium quendam Vesaliam usque obuiam mittendum legato persuaderi curemus, ut ultro remitteret istas officiorum solennitates et quasi sua sponte significaret legatis partium controuerten- tium sibi placere, ut omittantur haec curialia, ne caussa aliqua dissensionum detur, cum ipse non ad actum aliquem pontificalem, sed ad pacem concilian- dam huc missus sit. Sin hoc consilium nolit admittere, tum ex arena aliud capiendum dispiciendumque, quid factu melius sit futurum. Subiunxerunt cogitandum etiam fore, qua ratione legatus apostolicus et Venetus induci possint, ut sepositis belli respectibus

Zum sogenannten Castrokrieg vgl. unten S. 109 Anm. 2.

inuicem amice agant, ut eorum inter- positione eo securius utrinque gaudere possimus. Forsitan Caesarem monen- dum, ut hac de re Romam ac Venetias scribat atque utrobique postulet legatis hoc iniungi. Posse etiam Romae hoc moneri, ut solemnitas illa exci- piendi legatum caussis iam dictis inhibeatur, quod credibile sit ipsum satis diu adhuc abfuturum esse.

Secundo loco proposuimus, nuper Venetum, cum nos inuiseret, inter caetera mentionem de admittenda quadam suspensione armorum ad effectum, ut negocia pacis tractandae commodius expediri possent, fecisse, nos quidem, quod mandatum ea de re a Caesare aliud non haberemus nisi ad audiendum et referendum, noluisse tum ipsi prolixius respondere; solum innuisse valde nos dubitare, an huiusmodi suspensio Caesari utilis esse possit rebus sic stanti- bus, videri enim hostibus plus hinc commodi accessurum resque Caesaris longe peiori loco futuras, tum hoc ipso hostes ad pacem ineundam tardiores redditum iri. Et quanquam ipse indicauerit bonis conditionibus et maxime, ut excederent hostes terris Caesaris haereditariis, conueniri posse, tamen nos haec levi passu transmisisse, quod longiori informatione pro tractando hoc negocio nobis opus videretur. Sic igitur nos existimare agi hic de communi Caesaris et regis catholici sociorumque re, proinde rogare, ut suum nobis iudicium, quid eueniente casu, et quando aduersarii etiam hanc suspensionem urgerent, consultum esse putent, nobis indicare ne grauerentur.

Responderunt caput negocii fore, ut diligenter attendamus, quo animo Galli ad hunc pacis tractatum descendant. Si minime serio pacem cogitent, fugien- dam fore talem suspensionem, maxime longius protractam, necesse enim esse Caesarem paulatim consumi milite intra suas prouincias incluso; sin animo vere ad pacem inclinato veniant Galli, tunc vereri se, ut suspensionem armorum omnino deuitare possimus, sed eam non nisi breuissimam, verbi gratia usque ad finem mensis Maii, admittendam. Posse etiam de conditioni- bus quibusdam restringentibus cogitari, ut tollerabilior minusque noxia fiat. Quodsi procedente tractatu spes aliqua consequendi pacem affulgeat, facile de prorogatione suspensionis conuenire posse. Interea tamen se suadere, ne tractando huic negocio nos ullo modo offeramus, sed expectemus, quid aduersarii dicturi, quid Caesar responsurus sit.

Hinc arrepta occasione tertio loco subiunximus facilem huiusmodi suspen- sionis tractationem fore, si quidem intra hos terminos coerceri possit, sed metuendum esse, ne hostes animaduersa utilitate hinc ad ipsos redundatura toti ad longiores inducias incumbant exemplumque a consilio Hollandorum sumant, quos in eo versari intellexerimus, quod velint suspensionem armo- rum in annos plures cum rege catholico tractare. Id forte cum maximo prae- iudicio Caesaris et imperii coniunctum fore. Et quod sane utriusque Caesaris et regis catholici per multum interesse arbitremur, ut neuter altero inscioquicquam statuat, quod alterius rebus nocere possit, credere ipsos minime aegre laturos, si ipsorum intentionem circa huiusmodi Hollandica consilia scire cupiamus.

Responderunt ad se quoque talia perscripta fuisse, sed ut verum fateantur, haec ipsis plane noua nec prius cogitata fuisse ideoque, quid regi ipsorum videatur, dicere non posse, scripsisse tamen ad dominum Franciscum de Melo

Francisco de Melo y Castro (1597–1651), marqués de Villescas y Torre Laguna, conde de Assumar, 1642–1644 Generalgouverneur der Spanischen Niederlande. Vgl. BN 14 Sp. 320–324.

, quid facto opus iudicaret, quando Hollandi huiusmodi postulata pro- ferrent. Ipse tamen, inquiebat Savedra, sum eius opinionis talem suspensio- nem, quod nullatenus a treuga vel induciis differret, rebus nostris utilem fore adeoque minime reiiciendam, sic enim bello Hollandico explicati arma nostra in Galliam, Catalaunos ac Lusitanos conuertere possumus. Et scimus Gallos huic consilio Hollandorum vehementer contradixisse, quod nunquam fecis- sent, si nostro damno fieri iudicassent. Nec etiam Imperatori aut imperio ullam hinc timendam fore belli grauioris accessionem. Nam primo regem catholicum tanto melius Caesarem auxiliis iuvare Gallosque ab imperii fini- bus arcere posse. Deinde, etsi credibile sit Hollandos aliquam copiarum par- tem exauctoraturos et ad Gallos Suecosque transmissuros, tamen dubium esse nullum, quin maiorem partem retenturi sint. Tertio non timendum, quod pari modo etiam in imperio suspensionem armorum Caesar concedere cogatur, quod magna differentiae ratio sit. Hollandos longo et continuato bello dominium prouinciarum occupatarum quodam modo nactos, Gallos autem Suecosque nullo iure prouincias imperii usurpare, itaque semper ipsis replicare posse, nisi his decedant, inducias aut suspensionem armorum con- cedi aut admitti non debere. Quarto Gallos ipsos Suecosque his induciis Hollandicis magis coactum iri, ut pacem integram cum imperio faciant, cum videant hoc facilius arma undique in ipsos conuerti posse.

Nos pro hac communicatione gratias egimus ostendentes nobis non id agi, ut nullam cum Hollandis regi catholico treugam seu inducias aut suspensionem armorum ineundam esse opinemur, sed ut saltem, quid ipsi circa haec con- sultum iudicent, intelligamus, quo melius deinde etiam, quid Caesari et imperio faciendum aut non faciendum sit, deliberare possimus.

Postremo significauimus commissarios Caesareos Osnabrugae agentes de modo extradendi nouam regis catholici ratihabitionem praeliminarium nu- per inter nos agitato in nostram ire sententiam. Itaque ipsorum iam esse, an aduenientibus Gallis eam nobis credituri sint, ut porro legato apostolico aut Veneto, cui visum, exhibere eorumque opera Gallis inspiciendam praebere possimus. Quod et facturos se receperunt.